جُستارهایی پیرامون تاریخ، فرهنگ، ادبیات و اندیشه
احمد کسروی چهرهای جنجالی در تاریخ معاصر ایران محسوب میشود. او البته خود اهل جنجال نبود اما ماهیت اندیشههایش، شیوه زندگی و مرگش همه دستمایه جنجال شد. کسروی را باید از پیشتازان تاریخ نگاری معاصر ایران و در عین حال از شخصیتهای برجسته ناسیونالیسم ایرانی دانست. او اما پیش از هر چیز یک پژوهشگر بود پژوهشگری که اکنون و پس از گذشت سالیان دراز نوشتههایش هنوز از منابع ارزشمند و مهم مطالعه در تاریخ محسوب میشود.
آدورنو، هورکهایمر، بنیامین و ویل
چکیده:
در این مقاله با مرور آراء برخی از متفکرین مارکسیست دهه های شصت و هفتاد میلادی یکی از مهمترین مشکلات و محدودیتهای نظری و عملی آن دسته از گرایشات مارکسیستی که بعضا زیر عنوان چپ جدید صورتبندی می شوند را مورد توجه قرار خواهیم داد: مشکلی که منتقدان چپ جدید از آن به عنوان "بحران آلترناتیو در تفکر مارکسیستی" یاد می کنند. در این مقاله تمرکز ما بر اندیشه های تئودور آدور نو، ماکس هورکهایمر، والتر بنیامین و هربرت مارکوزه است و بحران آلتر ناتیو را در آراء این دسته از متفکران برجسته ی مارکسیست تحلیل خواهیم کرد (البته اشاراتی هم به زمینه سازی های فلسفی آنتونیو گرامشی و لویی آلتوسر خواهیم داشت)، در مقاله ای دیگر و به طور جداگانه شکل حادتر این مشکل (بحران آلترناتیو) را در افکار چپهای قرن بیست و یکمی و متفکرین ضد سرمایه داری نظیر جورجو اگامبن و اسلاوی ژیژک پی خواهم گرفت.
کالبد شکافی یک استوره
... استورهی جزنی هم با همین مفاهیم گره خورده است: مبارزه، فداکاری و شور انقلابی. با تمسک به همین مفاهیم است که طی دههها خاطرهی جزنی هالهای دست نایافتنی از تقدس استورهای گرداگرد خویش تنیده: پیلهی بافته شده از تجلیل و ستایشی که عبور از آن در جامعهای مثل ایران آسان نیست. با این حال با گذشت سالها از مرگ جزنی و به رغم این همه آفرین و صد آفرینی که نثار شجاعت و قهرمانیگری رمانتیک این «پیشاهنگ انقلاب» شده است نسل نوی ایرانی حق دارد شخصیت و عملکرد او و امثال او را در ترازوی همان «دقت آکادمیکی» قرار دهد که وی از آن متنفر بود. باید پوستهی این استورهها را شکافت به مغزشان رسید و عیارشان را بر آفتاب افکند و نتیجهی شجاعتها و قهرمانیگریهایشان را به قضاوت نشست. نوشتهی پیش رو نیز به اندازهی توان اندک نویسندهاش گامی است در کالبد شکافی ذهن و زندگی یکی از همین استورهها: بیژن جزنی، مردی که پیش و بیش از هر چیز شیدا و پاسدار پرشور مارکسیسم - لنینیسم و چریکیسم بود.
شرایط ایران خاص آدمهای کوتوله است!
- میخواهم مصاحبه را با پرسشی شروع کنم که به نوعی به آلبوم آخر کیوسک مرتبط میشود: از آدم معمولی تا پراگمانیسم عشقی! طی این چند سال چه اتفاقی افتاده که آدم معمولی اینقدر تغییر کرده ودیگر از "آدم معمولی" بودن راضی نیست؟
- آلبوم اول کیوسک در زمانی ساخته شد که من هم جوانتر بودم و هم جامعه ایران در شرایطی بود که نوعی آرمانخواهی و ایدهآلیسم در آن دیده میشد. به این معنی که یک نسلی از وضعیت جامعه و ارزشهایی که داشت رواج پیدا میکرد به زور تلویزیون و آدمهای نوکیسه و این فرهنگ باسمهای که واقعاً اسمش را فرهنگ هم نمیشد گذاشت بسیار ناراحت بودند و میخواستند تغییری به وجود بیارن، برای من این تغییر دقیقاً گریز از قهرمانپروری بود که اون سالها خیلی رایج شده بود، و یک آدم و یک جریان شده بودند ناجی و قهرمان یک حرکتی که ریشهاش در کله اونها نبود بلکه تو دل مردم بود.
«سالنمای تمدن ایرانی»
برای خواندن آگاهینامهی شمارهی یک روی عکس کلیک فرمائید.
-------------------------------------------
نویسندگان روزنامک
-------------------------------------------
