::... روزنـــامــک ...::

Erhard Löbleins /Aufstand der Klone

نظریه‌پردازان مكاتب انتقادی و مفهوم بیگانگی

از دید جامعه‌شناسان مكاتب انتقادی، نظام مسلط فرهنگی- اجتماعی و روابط حاکم بر آن موجب بیگانگی انسان می‌شود. در نزد جامعه‌شناسان انتقاد اجتماعی، نظام اجتماعی همراه با ارزش‌های فرهنگی، هنجارها، قواعد و رفتارها، مخلوق انسان هستند، ولی به مرور زمان از او جدا شده و در برابر وی قرار گرفته‌اند؛ تا جایی که وجود خود را بر آفریننده خویش تحمیل کرده‌اند.

تعاریف واژگانی مفهوم بیگانگی 

واژه بیگانگی آنچنان که در فرهنگ‌های مختلف هم آمده‌است، به معنای غریب و اجنبی بودن (امیر کبیر،کامل)، ناآشنایی، ناشناسی و نیز مقابل خودی و یگانگی (دهخدا) است.

بیگانگی معادلAleination (الیناسیون) است كه خود از واژه لاتین Alienatio به مفهوم انتقال مالکیت شیء یا چیز منقول و غیرمنقول، به طور رایگان یا با شرایط بسیار گرفته شده‌است. الینه‌شدن به مفهوم جن‌زدگی یا جنون و دیوزدگی است. الیه‌نه Aliene  به کسی گفته می‌شود که شعور خود را از دست داده، مثل دیوانه و مخبط و آن که به مرض دماغی دچار شده‌است (آراسته خو،1381: 169).

درآمد

مسئله بیگانگی و تلاش انسان برای بازیابی هویت خویش، مقوله تازه‌ای نیست و در همه ادوار تاریخ و بستر فرهنگ‌های گوناگون منشاء اضطراب و اندوه آدمی بوده‌است. ولی به نظر می‌رسد در عصر كنونی، مسئله بیگانگی بویژه بیگانگی اجتماعی به مرحله نگران‌كننده‌ای رسیده‌است؛ به گونه‌ای که ایجاد یک بحران را در نهاد پردغدغه انسان این روزگار گوشزد می‌کند. از شکایت‌های بزرگ انسان امروز این است که وسایل مطلقاً مادی در کلیت وجود آدمی نفوذ کرده و به روان و معنا ارجحیت یافته است. بنابراین رفتار ماشینی‌شده انسان، خود از نشانه‌های بیگانگی است. هگل بیان می‌دارد که « تاریخ بشر، تاریخ بیگانگی انسان از خویش است که از ذات واقعی و گوهر انسانیت دور افتاده و در جهان مرگباری که تشکیلات اجتماعی و دیوانسالاری که خود به دست خویش ساخته و پرداخته است، غوطه می‌خورد.» (براندن، 1373: 47)

در این بخش می‌خوانید:

واپسین تلاش ایرانیان برای ادامه فرمانروایی جهانی

حمله کوروش کوچک به ایران

بازگشت سپاه یونانی

کارنامه اردشیر دوم

هفت روز با هفت یار مهربان از نوع دوم (۷)

نسخه‎ی خطی بَرخط «زادالمسافرین»

نسخه‎ی خطی «زادالمسافرین»، اثر «حکیم ناصر خسرو قبادیانی بلخی»، ۱۱۵ صفحه، خوش‎نویسی «سلطان محمد نور»، جوهر سیاه و طلایی و لاجوردی، پایان نگارش: سال ۹۴۳، جلد لاکی، از مجموعه‎ی نسخه‎های خطی فارسی-ایرانی در «مرکز دیجیتال مونیخ».

.....

پشت و روی جلد کتاب

هفت روز با هفت یار مهربان از نوع دوم (۶)

کتاب بَرخط «دیوان شعر زیب‎النسا»

نسخه‎ی خطی «دیوان شعر زیب‎النسا»، سراینده: «زیب‎النسا»، تاریخ نگارش بین ۱۷۰۰ و ۱۸۵۰ میلادی، حدود ۲۸۰ صفحه، اندازه: ۱۶ در ۲۵ سانتی‎متر، خط نستعلیق، جوهر سیاه و قرمز، از مجموعه‎های دیجیتالی دانشگاه UTAH - کتابخانه‎ی جی. ویلارد مریت.

.....

این دیوان شعر به قلم شاه‎دخت «زیب‎النسا» یا «زینب‌النساء بیگم» (۱۶۳۸-۱۷۰۲)،‌ بزرگترین دختر اورنگ‌زیب عالمگیر آخرین پادشاه گورکانی هند سروده شده، و به خط نستعلیق عالی بر روی صفحه‎های مرغوب و نشانه‎گذاری شده با سپر تاجدار و یک پرنده و برج، در پایین صفحه‎ها نگاشته شده است (۱). هر صفحه دو ستون دارد و عنوان‎ها، برخی مترادف‎ها و شاه‎بیت‎ها به‎رنگ قرمز آمده‎اند.  

هفت روز با هفت یار مهربان از نوع دوم (۵)

کتاب دوزبانه‎ی بَرخط «گُل‎های ادب فارسی»

جُنگ ادبی دوزبانه، قرن نوزدهم، از مجموعه‎ی کتابخانه‎ی دانشگاه هاروارد

«گُل‎های ادب پارسی»، دوزبانه (فارسی و انگلیسی)، نویسندگان: سموئل روسو و سر ویلیام جونز، ویراشگر: سموئل روسو، ۲۴۰ صفحه، تاریخ انتشار ۱۸۰۵، دانشگاه هاروارد.

.....

«گُل‎های ادب پارسی»، جُنگ ادبی و گلچین دوزبانه (و حتا می‎توان گفت سه‎زبانه)ای است از آثار برجستگان ادبیات ایران که به نظم و نثر، همراه با ترجمه به زبان انگلیسی، نگاشته شده است. از این کتاب به‎عنوان یک همراه برای کتاب «دستور زبان فارسی» (مقدمه‎ای برای زبان و ادبیات ایران)، اثر «سر ویلیام جونز» نام برده می‎شود.   

هفت روز با هفت یار مهربان از نوع دوم (۴)

نسخه‎ی خطی بَرخط «دیوان حافظ»

رونوشت و نسخه‎ی خطی تذهیب‎کاری‎شده‎ از «دیوان حافظ»، اثر «خواجه شمس‎الدین محمد بن محمد حافظ شیرازی (قرن هشتم)»، پایان نگارش و نشر: (جمادی‎الثانی ۹۲۶) ۱۵۲۰، ۲۷۶ صفحه‎ی تصویری، ۱۳۴برگ مذهّب، اندازه: ۲۴۶ در ۱۵۷میلی‎متر، تذهیب‎کاری قرن شانزدهم، از مجموعه‎ی نسخ خطی اسلامی دانشگاه پرینستون (نیوجرسی)، نگارش با خط نستعلیق، جوهر طلایی و آبی، جلد لاکی و تذهیب‎کاری شده.  

.....

جلد لاکی و تذهیب‎کاری شده

بخش مرکزی، یک گُل اسلیمی با پرندگان و سر حیوانات را دربردارد که در اطراف یک ستاره‎ی هشت‎پَر میانی گسترده‎اند. جلد چرمی نارنجی‎رنگ، آب‎طلاکاری شده است. 

فارسی (Farsi) يا پرژن (Persian)؟

نام زبان ما فارسی است. در انگلیسی به آن پِرژِن (Persian) می‌گویند. اگر‌چه این گفته ساده می‌نماید، اما در سال‌های اخیر در زبان انگلیسی به گونه‌ای روز‌افزون به جای واژه پرژن(Persian)، از واژه فارسی (Farsi) استفاده می‌شود. در این گفتار کوتاه، می‌خواهم توضیح دهم که چرا چنین جایگزینی صورت می‌گیرد، چه کسانی آن را انجام می‌دهند و سرانجام اینکه زیان‌های این جایگزینی کدام است. پیش از این دیگران در این باره نکاتی را مطرح کرده‌اند و بحث‌های بسیاری هم صورت گرفته اما به‌نظر می‌رسد که مسأله هنوز حل نشده است و هر روز هم جدی‌تر می‌شود.

 هفت روز با هفت یار مهربان از نوع دوم (۳)

کتاب برخط «تاریخ ناپلئون»

«تاریخ ناپلئون»، ترجمه‎ی «ميرزا محمد رضى‌ بَنْدة تَبْريزي»، خوش‎نویسی «حسن چالشتری چهارمجالی»، ۶۱۵ صفحه، چهار جلدی، ابعاد ۳/۳۹ در ۹/۲۵ سانتی‎متر، نسخه‎ی خطی با جوهر سیاه و قرمز و به خط نستعلیق خیلی عالی و ممتاز، تاریخ ۱۳۰۵، مجموعه‎های دیجیتال کتابخانه‎ی دانشگاه UCLA (پروژه‎ی دیجیتالی مجموعه‎ی دکتر کارو میناسیان)

«... اوقاتی که ناپلئون در مدرسه‎ی برین که یکی از مدارس نظامی دولت فرانسه است، مشغول تحصیل و چهارده ساله بود، پدر او عرض حالی به سرکار وزیر جنگ دولت مذکور نوشت و در آن عریضه، سبب فقر و احتیاج خود را مفصلاً شرح داد که چون مخاصمه در میان اهل ولایت روی داد، من نیز طرف مخاصمه بودم، از آن جهت بزرگان دین از روی عناد و بخل، بی‎مروتی کرده، املاک موروثی مرا که گذران عیال من منحصر بر آن بود، ضبط کردند و نیز در آن عریضه استدعا کرده بود که وزیر جنگ التفات نموده، منصب نایب دویّمی در توپخانه به ناپلئون تفویض فرماید و برادر کوچک او را که لوثین نام داشت، به مدرسه‎ی نظام داخل سازد. وزیر جنگ در پشت عریضه‎ی او جواب نوشت که هرگاه جای خالی باشد، مضایقه نیست و در حاشیه‎ی عریضه، این فقرات مرقوم نموده بود: مادامی که ناپلئون در مدرسه می‎باشد، برادر او لوثین را داخل مدرسه نمی‎توان کرد. به جهت این که قانون اهالی فرانسه آن است که دو برادر را در یک مدرسه نمی‎توان کرد، مگر برادر اولی را منصب داده از مدرسه بیرون کنند و بعد برادر دیگر را برای تحصیل به آن مدرسه ببرند. وقتی که ناپلئون پانزده ساله شد، او را از مدرسه‎ی برین بیرون آورده، به مدرسه‎ی نظام پای‎تخت پاریس که مقرّ سلطنت مملکت فرانسه است، داخل نمودند ...» (۱)

هفت روز با هفت یار مهربان از نوع دوم (۲)

کتاب برخط «اسناد و نامه‎های امیرکبیر (و داستان‎های تاریخی درباره‎ی او)»

کتاب «اسناد و نامه‎های امیرکبیر (و داستان‎های تاریخی درباره‎ی او)»، نگارش و تدوین «سیدعلی آل داوود»، 360 صفحه، انتشارات سازمان اسناد ملی ایران، پژوهشکده‎ی اسناد، تهران – 1379، جنس: کتاب برخط تصویری، کتابخانه‎ی دیجیتال سازمان اسناد و کتابخانه‎ی ملی جمهوری اسلامی ایران (کتابخانه‎ی حافظه‎ی رقومی ملی - حرم). 

بیرق ایران

شنیدم در کتاب یکی از بزرگان انگلیس است که سفیرش در ایران گفت: روزی در خیابان تهران می‎گذشتم. دیدم امیر با کوکبه جلالش می‎گذرد. پیاده شدم. امیر ملتفت شد. ایستاد تا به او رسیدم. با یکدیگر به بازدید ساختمان قراول‎خانه‎ها رفتیم. دیدم بالای هر قراول‎خانه، بیرقی از شیر و خورشید است. پرسیدم: مگر این‎جا تهران و مرکز ایران نیست؟ گفت: چرا. گفتم: برای نشان دولت، یک بیرق کافی است. این همه بیرق از چیست؟ گفت: آن‎قدر بیرق از ایران بلند کنم که بیرق شما در آن میان گم شود ... (1)

شاه سبک‎رفتار

... روزی شاه در بیرون راه می‎رفت، باران گرفت. شاه تندتند حرکت نمود تا خود را به زیر سقفی برساند. امیر متغیر شده گفت: سنگین و باوقار باش. مگر کلوخی که از باران وا بروی. (2) 

نوزدهمین شماره‌ی ماهنامه‌ی گردشگری «دنیای تجارت» منتشر شد.

شماره‌ی مهر و آبان دنیای تجارت در 110 صفحه گلاسه‌ی تمام‌رنگی و با مدیرمسئولی «ابراهیم افراشته‌فر» و سردبیری «مسعود لقمان» منتشر شده است.

هفت روز با هفت یار مهربان از نوع دوم (1)

 معرفی یکی از قدیمی‎ترین فرهنگ‎های فارسی موجود در جهان

«صحاح‎الفرس / یا / لغات صحاح ‎العجم بلسان الفارسی»، نوشته‎ی «شمس‎الدین محمدبن فخرالدین هندوشاه نخجوانی» معروف به «شمس المنشی»، تاریخ خلق اثر 728 هجری قمری (1699 – 1500 پس از میلاد)، به زبان فارسی، 70 برگ (124 صفحه)، در ابعاد 25 در 18 سانتی‎متر، دست‎نویس با جوهر سیاه و قرمز، جلد چرمی، «کتابخانه‎ی دیجیتال جهان»، یونسکو.

 .

(صفحه‎ی 13 و 14)

این نسخه‎ی خطی که دومین فرهنگ فارسی موجود در جهان به‎شمار می‎رود، در «کتابخانه‎ی دیجیتال جهان» با نام «تصحیح لغات و انواع در زبان فارسی» فهرست شده است.  

فريدريش ويلهلم نيچه (­۱۹۰۰-۱۸۴۴) را فيلسوفِ فرهنگ ناميده‌اند، زيرا درگيریِ اصلیِ انديشه‌یِ او با پيدايش و پرورش‌ و دگرگونی‌هایِ تاريخیِ فرهنگ‌هایِ بشری ‌ست، به‌ويژه نظام‌هایِ اخلاقی‌شان. تحليل‌هایِ باريک‌بينانه‌یِ درخشانِ او از فرهنگ‌هایِ باستانی، قرونِ وسطايی، و مدرنِ اروپا، و ديدگاه‌هایِ سنجشگرانه‌یِ او نسبت به آن‌ها گواهِ دانشوریِ درخشانِ او و چالاکیِ انديشه‌یِ او به عنوانِ فيلسوفِ تاريخ و فرهنگ است. اگرچه چشمِ نيچه دوخته به تاريخ و فرهنگِ اروپاست و دانشوریِ او در اساس در اين زمينه است، امّا از فرهنگ‌هایِ باستانیِ آسيايی، به‌ويژه چين و هند و ايران، نيز بی‌خبر نيست و به آن‌ها فراوان اشاره دارد، به‌ويژه در مقامِ همسنجیِ فرهنگ‌ها. او بارها از ’خردِ‘ آسيايی در برابرِ عقل‌باوریِ مدرن ستايش می‌کند(2).

چنين نگفت زرتشت!

از کسان بسیاری شنیده ام که بدون آگاهی از شرایط زندگی، اندیشه ها و محیط زیست نیچه، تنها با توجه به عنوان کتاب «چنین گفت زرتشت» آنچه را که نیچه در کتاب خود آورده است، برخاسته از آموزه های مینوی اشوزرتشت و دین زرتشتی پنداشته اند!

          شب پیش با دوستان رایزنی کردیم و به این نتیجه رسیدیم که احتمالا این میزبانان مهربان روی ما به عنوان نمادهای دینداری اسلامی حساب باز کرده‌اند و اگر صبح برای نماز صبح به موقع بیدار نشویم توی ذوقشان خواهد خورد. این بود که قرار گذاشتیم صبح ساعت پنج بیدار شویم. اکبرعلی هم شب قبل لا به لای حرفهای اندکش اشاره‌ای کرد که ما صبح زود بیدار می‌شویم و برای نماز به مسجد می‌رویم. در اتاقی هم در آن خفته بودیم، تصویر بسیار بزرگی از کعبه، یکی از دیوارها را پوشانده بود و در دینداری صاحبخانه تردیدی باقی نمی‌گذاشت. این بود که با وجود خستگی تصمیم گرفتیم حتما صبح زود بیدار شویم.

جامعه‌شناسی هنوز دانش به معنای دقیق کلمه نیست. زیرا نه دقّتی علمی به مفاهیم ویژه خویش بخشیده و نه موفق به ساختن یک دستگاه نظری آغازین شده است که پایه‌ای شود برای کشف روش‌های جدید و پژوهش‌های بعدی تا به کشف قوانین جزیی‌تر بینجامد و پس راه را برای پیشرفت سریع این دانش هموار سازد و به قانون‌هایی عام‌تر دست یابد.

بخش نخست:  مجموعه‏ی «کوروش بزرگ» (شامل 20 کاشی الکترونیکی)

همیشه با یک جست می‏پریدم روی دیوار خیالم و همان لبه منتظرش ‏می‏نشستم. همین دیوار سیمانی جلوی پنجره‏ی اتاقم را می‏گویم که دیگر شک ندارم هر جای دنیا هم که برویم و هر خانه‏ای هم که بگیریم، سهم ثابت پنجره‏ی اتاق من است. همیشه، همه‏ی دل‏خوشی‏ام این بود که بر روی دژ رؤیایی‏ام، همین که یک بار زیر لب می‏گفتم: «جلوه کن در آسمان / هم‏چو مهر جاودان»؛ آن‏سوی دشت‏های دیرین را به سرعت درمی‏نوَردید و خودش را پیشم می‏رساند. می‏دانست چقدر دوست دارم به او تکیه بدهم، نقاشی‏اش را بکشم و درددل‏ها و رؤیاهایم را برایش تعریف کنم. می‏دانست چقدر دوستش دارم.  

(برای مشاهده‎ی کامل این مطلب از مرورگر فایرفاکس  یا گوگل‌کروم استفاده کنید.)

هفتم آبان‌ماه (29 اکتبر) روز کوروش بزرگ، روز صدور نخستین فرمان پاسداشت حقوق بشر و روز ملی ایران فرخنده باد!

نویسندگان روزنامک

برای خواندن این ویژه‌نامه روی ادامه‌ی نوشته کلیک فرمائید.

... آنچه با نام "جنبش چریکی" مورد نظر و بررسی است، جریانهای مدرنی هستند که در پی استقرار دولتهای ملی مدرن، به دلیل تضاد ایدئولوژیک با نظامهای سیاسی، بر علیه آن قیام می‌کنند. اما آنچه در این میان، جنبشهای چریکی جهان معاصر را از شورشیان اعصار پیشامدرن تمایز می‌بخشد، عرصه پیکار این جنبشها با نظامهای سیاسی است. شورشیان در اعصار گذشته، اغلب در مناطقی خارج از نواحی شهری و در مناطقی که دارای موانع طبیعی خاصی برای در امان ماندن از حمله نیروهای حکومتی بودند، مستقر می‌شدند. این‌ها حضور سازماندهی شده و منظمی ‌در مناطق شهری نداشتند و حضورشان در شهرها یا به منظور به قتل رساندن افرادی خاص، و یا به قصد به تصرف درآوردن شهر بود. به این ترتیب، شورشیان در دوران ماقبل مدرن که هنوز دولتهای ملی مدرن پدید نیامده بودند، (یعنی دولتهایی که به تعبیر "ماکس وبر" دارای "انحصار کاربرد مشروع زور در قلمرو جغرافیایی معین" هستند) می‌توانستند که با بهره‌گیری از موانع طبیعی، در نواحی دورافتاده یا صعب‌العبوری  که حکومتهای پیشامدرن، از اعمال سلطه بر آنها ناتوان بودند، مستقر شوند اما توانایی حضور سازماندهی شده در مناطق شهری که در زیر سلطه حکومتها بود را نداشتند. ...

دوره‌ی دوم آموزشی تاریخ پیدایش و تکامل منِ پارسی (رویکردی میان رشته‌ای به روند شکل‌گیری هویت ایرانی) با استادی دكتر شروین وکیلی برگزار می‌شود.

به گزارش روزنامک، در این دوره چهارنشستی، دکتر وکیلی به عصر تمرکز (2300-1600 پ.م) خواهد پرداخت و در نشست نخست به بیان «شروکین تا حمورابی: فشرده‌ی تاریخ ایران زمین (2300-1600 پ.م)» در نشست دوم به «زایش بت‌ها و انسانی شدنِ خدایان» در نشست سوم به «شواهدی از زندگی روزمره» و در نشست چهارم به «دو شیوه‌ی صوربندی قدرت، لذت، بقا و معنا» اشاره خواهند داشت.